CHRISTUS, KONING VAN HET HEELAL - Hoogfeest
Eerste lezing
Uit het 2e boek Samuël 5,1-3.
In die dagen begaven alle stammen van Israël tot David in Hebron en zeiden: 'Zie, wij zijn uw vlees en bloed. Reeds vroeger, toen Saul nog koning over ons was, waart gij het, die Israël te velde deed trekken en terugbracht. En tot u heeft de Heer gezegd: "Gij zult mijn volk Israël weiden; gij zult de leider van Israël zijn!" Toen alle oudsten van Israël dus tot den koning in Hebron gekomen waren, sloot koning David met hen een verbond voor het aanschijn van de Heer, en werd David door hen tot koning over Israël gezalfd.
Psalm
Psalmen 122(121),1-5.
Hoe blij was ik toen men mij riep: Wij trekken naar Gods huis! En nu mag mijn voet, Jeruzalem uw poorten binnentreden. Jeruzalem, ommuurde stad, zo dicht opeen gebouwd: Neer u trekken de stammen op, de stammen van God volk. Zij gaan naar Israëls gebruik de Naam van God vereren. Daar staan de zetels voor het recht, de troon van Davids huis.
Tweede lezing
Uit de brief van de heilige apostel Paulus aan de Kolosse 1,12-20.
Broeders en zusters, blijmoedig danken wij God, de Vader, omdat Hij u in staat stelde te delen in de erfenis van de heiligen en te leven in het licht. Hij heeft ons ontrukt aan het domein van de duisternis en overgebracht naar het koninkrijk van zijn geliefde Zoon, in wie onze bevrijding verzekerd is en onze zonden vergeven zijn. Hij is het beeld van de onzichtbare God, de eerstgeborene van heel de schepping. Want in Hem is alles geschapen, in de hemelen en op de aarde, het zichtbare en het onzichtbare, tronen en hoogheden, heerschappijen en machten. Het heelal is geschapen door Hem en voor Hem. Hij bestaat voor alles en alles bestaat in Hem. Hij is ook het hoofd van het lichaam dat de kerk is. Hij is de oorsprong, de eerste die van de dood is opgestaan, om in alles de eerste te zijn, Hij alleen. Want in Hem heeft God willen wonen in heel zijn volheid, om door Hem het heelal met zich te verzoenen. en vrede te stichten door het bloed aan het kruis vergoten, om alles in de hemelen en op de aarde te verzoenen, door Hem alleen.
Evangelie
Uit het heilig Evangelie van onze Heer Jezus Christus volgens Lucas 23,35-43.
Toen Jezus aan het kruis hing, stond het volk toe te kijken, maar de overheidspersonen lachten Hem uit en zeiden: 'Anderen heeft Hij gered; laat Hij zichzelf eens redden, als Hij de Messias van God is, de uitverkorene!' De soldaten brachten Hem zure wijn, en ook zij voegden Hem spottend toe: 'Als Gij de koning der Joden zijt, red dan uzelf.' Boven Hem stond als opschrift in Griekse, Romeinse en Hebreeuwse letters: 'Dit is de koning der Joden.' Ook een van de misdadigers die daar hingen, hoonde Hem: 'Zijt Gij niet de Messias? Red dan uzelf en ons.' Maar de andere strafte hem af en zei: 'Heb zelfs jij geen vrees voor God, terwijl je toch hetzelfde vonnis ondergaat? En wij terecht, want wij krijgen wat we door onze daden verdiend hebben; maar Hij heeft niets verkeerds gedaan.' Daarop zei hij: 'Jezus, denk aan mij, wanneer Gij in uw Koninkrijk gekomen zijt.' En Jezus sprak tot hem: Voorwaar, Ik zeg u: Vandaag nog zult gij met Mij zijn in het paradijs.'
Historische analyse Evangelie
(1) Historische laag — wat gebeurt hier feitelijk?
Jezus hangt publiekelijk gekruisigd, een standaard Romeinse executiemethode voor rebellen en slaven, bedoeld om maximale vernedering en afschrikking te bereiken. De aanwezigen zijn een representatieve steekproef van het Joodse en Romeinse machtsspectrum:
- Overheidspersonen (waarschijnlijk leden van het Sanhedrin en tempelleiding) bespotten Jezus. Hun retoriek ("anderen heeft Hij gered... laat Hij zichzelf redden als Hij Gods Gezalfde is") volgt het patroon van eer/shame-uitwisseling en ridiculiseert openlijk zijn messiaanse aanspraak.
- Romeinse soldaten zijn de praktische uitvoerders van het geweld en voegen hoon toe vanuit hun eigen (heersers-)positie; de zure wijn (azijnwijn, standaard soldatenrantsoen) illustreert zowel spot als afstandelijkheid.
- Het opschrift in drie talen ('Koning der Joden') is een Romeinse juridische formaliteit, bedoeld om het misdrijf van de gekruisigde publiek te maken. Tegelijkertijd heeft het een ironisch effect: voor Joodse leiders is het een bespotting van messiaanse hoop; voor de Romeinen een waarschuwing tegen verzet.
- De twee misdadigers symboliseren tegengestelde houdingen: de een schaart zich bij de spotters, de ander erkent Jezus' onschuld en zijn eigen schuld. De wisselwerking legt morele lijnen bloot rondom schuld, gerechtigheid en vergeving.
Jezus’ antwoord aan de tweede misdadiger ("Vandaag nog met Mij in het paradijs") breekt met de conventionele verwachting van uitgestelde eschatologische beloning; het drukt onmiddellijke, ongeconditioneerde insluiting uit in het komende Koninkrijk. Dit spreekt rechtstreeks tegen dominante opvattingen over verdienste, zuiverheid en religieuze insluiting.
(2) Reflectie — waarom is dit vandaag relevant?
Het centrale mechanisme is hier: collectieve machtsbehoud door marginalisering van een deviantie – alles wat afwijkt van bestaande orde wordt via spot, uitsluiting en ontkenning uit het sociale lichaam verwijderd. De interactie tussen overheidspersonen, soldaten en de massa toont hoe institutionele en individuele actoren samenwerken in systemisch pesten.
De dynamiek van "anderen redden, maar niet zichzelf" is een hedendaags patroon: leiders, hervormers, of klokkenluiders worden gewantrouwd of aangevallen precies op het punt waar zij het systeem uitdagen maar niet ‘winnen’ volgens de normen van succes en zelfbehoud. De algemene behoefte om uitzonderlijk gedrag te bestraffen (cognitieve defensie, professionele jaloezie, groepsdwang) wordt geactiveerd.
De houding van de eerste misdadiger ("red jezelf en ons") toont instrumentele solidariteit – verzet tegen autoriteit alleen zolang het eigenbelang gediend wordt. De tweede misdadiger daarentegen demonstreert zelfinzicht en publieke erkenning van schuld – een zeldzame strategische keuze met hoge sociale kosten maar existentieel gewicht.
In hedendaagse contexten (politiek, zorg, bedrijfsleven) herhaalt zich deze scheiding tussen:
- Instrumenteel meeheulen met de status quo uit eigenbelang of angst voor uitsluiting.
- Radicaal besef van structurele onrechtvaardigheid, gevolgd door toe-eigening van eigen verantwoordelijkheid (en soms solidariteit met slachtoffers van het systeem).
De directe insluiting ("vandaag nog in het paradijs") breekt conventionele voorwaardelijkheid van vergiffenis of erkenning – een patroon dat contrasteert met veel hedendaagse systemen waarin rehabilitatie traag, bureaucratisch en elitair verloopt. Het confronteert hedendaagse instituties met hun neiging tot uitsluiting en vertraagde rechtzetting uit eigenbelang, alibi’s of angst.
Opent een nieuwe chat met deze teksten.
De tekst wordt via de link aan ChatGPT doorgegeven. Deel geen persoonlijke gegevens die je niet wil delen.