Fetin'ny Fianakaviana Masin'i Jesoa, Maria ary Josefa
Vakiteny voalohany
Bokin'ny Eklesiastika 3,2-6.12-14.
Fa sitraky ny Tompo ny hanajan'ny zanaka ny rainy; ary nanorina ny fahefan'ny reny amin'ny zanany izy. Izay manaja ny rainy manonitra ny fahotany; ary fanangonan-karena ny manaja ny reny. Izay manaja ny rainy, hampifalin'ny zanany, ary hohenoina amin'ny andro ivavahany izy. Izay manaja ny rainy ho lava andro iainana, izay manaiky ny Tompo hanome fiononana ny reniny. Anaka, tohano amin'ny andro fahanterana ny rainao, ary aza mampalahelo azy, amin'ny andro iainany. Raha avy izay haharerahan'ny fanahiny, iantrao izy, ary aza manatsinontsinona azy, rahefa be indrindra ny tanjakao. Fa ny soa atao amin-dray, tsy mba ho very tadidy; ary hisolo toerana ny fahotanao, ny fanambinana ho tonga amin'ny tranonao.
Salamo
Salamo 128(127),1-2.3.4-5.
Fihirana fiakarana. Sambatra ny lehilahy matahotra an'ny Tompo, izay mandeha amin'ny làlany. Mihinana ny asan-tànanao hianao amin'izany, ka dia sambatra sy voky soa. Ny vadinao manahaka ny voaloboka mahavanom-boa, ao an-tokantranonao. Ny zanakao manahaka ny zanak'oliva manodidina ny latabatrao. Toy izany no hitahiana ny lehilahy matahotra an'ny Tompo. Iaveh anie hanambina anao, avy ao Siona! Enga anie ka hahita an'i Jerosalema miadana tsara hianao, amin'ny andro rehetra hiainanao!
Vakiteny faharoa
Taratasin'i Md. Paoly ho an'ny Kolosiana 3,12-21.
Olom-boafidin'Andriamanitra àry hianareo, sady masina sy malala, ka mitafia famindram-po amam-piantrana, halemem-panahy amam-panetren-tena, fahamaotonana amam-pandeferana. Aoka hifandefitra sy hifamela heloka, raha misy manana alahelo amin'ny namany. Aoka ho tahaka ny namelan'ny Tompo heloka anareo no hamelanareo heloka koa. Fa ambonin'izany rehetra izany, dia mitafia ny fitiavana, izay fehin'ny hatsaram-panahy rehetra. Hanjaka ao am-ponareo anie ny fiadanan'ny Kristy izay niantsoana anareo hiforona ho tena iray; ary hahay mankasitraka anie hianareo. Hitoetra be dia be ao anatinareo anie ny tenin'ny Kristy, ka hifampianatra sy hifananatra amin'ny fahendrena rehetra hianareo; ary hoentin'ny fahasoavana hihira ho an'Andriamanitra ao am-ponareo, amin'ny salamo aman-kira fiderana, mbamin'ny tonon-kira masina. Ary na inona na inona ataonareo, na amin'ny teny, na amin'ny asa, dia ataovy amin'ny anaran'i Jesoa Tompo ny zavatra rehetra, sy amim-pisaorana an'Andriamanitra Ray amin'ny alàlany. Hianareo vehivavy, maneke ny vadinareo, araka ny mety ao amin'ny Tompo. Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo, ary aza sosotsosotra aminy. Hianareo zanaka, maneke ny ray aman-dreninareo amin'ny zavatra rehetra, fa ankasitrahan'ny Tompo izany. Hianareo ray, aza mampahatezitra ny zanakareo, fandrao dia mamoy fo izy.
Evanjely
Evanjely Masin'i Jesoa Kristy nosoratan'i Md. Matio 2,13-15.19-23.
Nony lasa izy ireo, indro nisy anjelin'ny Tompo niseho tamin'i Josefa tamin'ny nofy ka nanao hoe: Mifohaza hianao, ka ento ny Zazakely sy ny reniny, ary mandosira any Ejipta, dia mitoera any ambara-pilazako aminao indray, fa Heroda efa hitady ny Zazakely hovonoiny. Mbola alina dia nifoha izy, nitondra ny Zazakely sy ny reniny, ka lasa nankany Ejipta. Ary dia nitoetra tany izy ambara-pahafatin'i Heroda, mba ho tanteraka ny tenin'ny Tompo voalazan'ny mpaminany hoe: Nantsoiko hiala tany Ejipta ny Zanako. Ary rahefa maty Heroda, indro nisy anjelin'ny Tompo niseho tamin'i Josefa tany Ejipta tamin'ny nofy ka nanao hoe: Mifohaza hianao, ento ny Zazakely sy ny reniny ka modia any amin'ny tanin'Israely, fa efa maty izay nitady ny ain'ny Zazakely. Dia nifoha izy, nitondra ny Zazakely sy ny reniny ka tonga tany amin'ny tanin'Israely. Nony reny anefa fa Arkelaosy no nanjaka tany Jodea nandimby an'i Heroda rainy, dia natahotra hankany izy, ka nankany Galilea nony efa nilazan'Andriamanitra tamin'ny nofy. Ary nony tonga tany izy, dia nonina tao amin'ny tanàna atao hoe Nazareta, mba ho tanteraka ilay tenin'ny mpaminany hoe: Fa hatao hoe Nazareta izy.
Fanadihadiana ara-tantara Evanjely
(1) Sosona ara-tantara — inona no mitranga eto, araka ny zava-nisy?
Ny tantara eto dia manaraka ny nahaterahan’i Jesoa tao Betlehema sy ny fandosiran’ny fianakaviany. Mitantara andiana nofy, izay fomba fampitana fifandraisana eo amin’Andriamanitra sy ny olona amin’ny kolontsaina jiosy, ampiasain’ny Evanjely Matio ho fitaovana hamenoana faminaniana taloha. I Josefa, lehilahy amin’ny saranga ambany (tsy mpanapaka, tsy manao fisehoana), no ampianarina amin’ny nofy hivonona hiaro ny zaza sy i Maria amin’ny fandrahonana avy amin’i Heroda.
Heroda, mpanjaka voatendrin’ny Romana, dia ohatra amin’ny fitondrana miaro tena amin’ny herisetra — manaporofo izany amin’ny didy hamonoan-jaza. Ny fanafahana amin’ny fianakavian’i Jesoa mankany Ejipta dia midika fialokalofana ara-politika, izay ara-tantara dia mahazatra ny vanim-potoanan’ny fahantrana sy ny fanenjehana. Ny Ejipta, amin’ny tantara jiosy, dia naneho toerana sy zava-mitranga maromaro: fahababoana taloha sy avy eo fahafahana. Maneho amin’izany i Matio fa Jesoa, amin’ny maha-“zanak’i Israely vaovao” azy, dia mahazo traikefa mitovy amin’ny vahoaka manontolo amin’ny lasa.
Rehefa maty i Heroda, soa aman-tsara no retour amin’ny tanin’Israely, fa ireo mpitondra vaovao (Arkelaosy) dia mbola manindrona ny fanafintohina sy ny tsy fahatokisan’ny olona amin’ireo izay manana fahefana. Ny famindran-toerana farany any Nazareta dia mampiditra an’i Jesoa amin’ny tontolon’ny mahantra ary manamarina faminaniana (mepetra ara-pivavahana sy ara-politika).
Ireo fahitana sy ny asan’ny anjely dia manampy lanja apokaliptika sy fanambarana amin’ny tantara, fa tsy mitaratra fahagagana amin’ny endriny manokana ho an’ny olona tamin’izany, satria ankatoavina amin’ny fitantarana jiosy amin’ny Testamenta Taloha.
(2) Fakana lesona — inona no zava-dehibe amin’izao fotoana izao?
Ity tantara ity dia maneho rafitra fanehoana herisetra amin’ireo tsy manana hery sy fanapahan-kevitra fitadiavana vahaolana amin’ny alalan’ny fialokalofana. Heroda, ao amin’ny fitondrana Romana, dia maminavina famoizana fahefana ka manao hetsika miaro tena sy mandrava izay mety ho loza aminy – fomba fanao amin’ny mpitondra manana fahefana sy ampinga amin’izay rehetra heverina ho fandrahonana (power preservation, paranoia institutionnelle).
Ny fahombiazan’ny fianakavian’i Jesoa amin’ny fandosirana sy ny fitadiavam-bahiny dia maneho fitsipika mazava amin’ny rafitra sosialy: ny mahia sy tsy hita maso, miala amin’ny adin’ny hery, no matetika voa amin’ny krizisinao ara-politika sy ara-drafitra. Izany dia mitovy amin’ny toejavatra amin’ny fifindra-monina, ady amin’ny rafitra mpanakana, na rehefa ampiharina amin’ny olona tsy manan-danja eo amin’ny sehatra ara-dalàna sy ara-tsosialy, aina sy ara-moraly.
Ny fivezivezena, ny fanaovana fialokalofana, sy ny fijanonana any an-tsisin’ny fiaraha-monina (Nazareta, Galilea) dia mampiseho hoe, amin’ny sehatra iainana ankehitriny, matetika ireo mitady fiarovana sy mitady fanjakana azo atokisana dia mifindra, mandositra, ary tsy maintsy maneho fahakingana sy fifohazana amin’ny trangan’olana. Maneho cognitive adaptability sy defensive reasoning izany.
Ny toetry ny Heroda sy Arkelaosy kosa dia mitaratra mazava amin’ny fitsiriritana, tahotra very fahefana, sy fomba mahazatra amin’ny rafitra mpanapaka amin’ny sehatra maro — politika, famokarana, ao amin’ny sekoly na amin’ny sehatra ara-pivavahana.
Amin’ny sehatra manokana, ity tantara ity dia manasongadina ireo lay-mazy ahitana:
- Fandrefesana safidy amin’ny loza atrehina sy fitandrovana ny aina amin’ny famoretana (fitarihana amin’ny nofy na intuition).
- Olana amin’ny fitokisana sy famonjena amin’ny institisiona nentim-paharazana.
- Fomba hanehoan’ny hery sy fahefana ambaratonga ambony fihetsika miaro tena sy manimba izay zavatra hafa, miaraka amin’ny vokatra amin’ny vahoaka tsotra.
Ny famerenana sy fitohizan’ny fahafahan’ny tsy ampoizina (Jesoa avy any "Nazareta tsy misy dikany") dia manohitra ny fanilikilihana sy ny rafitra mihidy amin'ny fomba feno fanilikilihana, pattern azo ovaina amin'ny sehatra rehetra amin'ny fiaraha-monina ankehitriny.
Mampisokatra resaka vaovao miaraka amin'ireto lahatsoratra ireto.
Hafindra any amin'ny ChatGPT ny lahatsoratra amin'ny alalan'ny rohy. Aza mizara angon-drakitra manokana tsy tianao hozaraina.