Zoma Faharaika ambin'ny folo tsotra Mandavan-taona
Vakiteny voalohany
Boky Faharoan'ny Mpanjaka 11,1-4.9-18.20.
Nony hitan'i Atalia renin'i Okoziasa fa maty ny zanany, dia nitsangana izy ka nandringana ny zanak'andriana rehetra. Fa Josaba zanakavavin'i Jorama mpanjaka, sy anabavin'i Okoziasa, naka an'i Joasa zanak'i Okoziasa kosa, sy nanatsoaka azy teo amin'ny zanak'andriana, izay novonoin'ny olona, ary nametraka azy mbamin'ny mpitaiza azy, tao an'efitrano fitoeram-parafara, ka voaafina tsy hitan'ny mason'i Atalia, ka tsy novonoina izy. Enin-taona no nieren'izy sy Josaba tao an-tranon'ny Tompo. Ary Atalia no nanjaka tamin'ny tany. Tamin'ny taona fahafito, Joiada naniraka haka ny tompon-jaton'ny Kariana sy ny mpihazakazaka ary nasainy hanatona azy ao an-tranon'ny Tompo. Nanao fanekena tamin'izy ireo izy, ka nony efa nampianiana azy tao an-tranon'ny Tompo izy, dia nasehony azy ity zanaky ny mpanjaka. Notanterahin'ny tompon-jato avokoa ny didy nomen'i Joiada mpisorona azy. Samy naka ny olom-peheziny avy izy ireo, na ny milatsaka amin'ny fanompoana amin'ny andro sabata, na ny miala amin'ny fanompoana amin'ny andro sabata, dia nankany amin'i Joiada mpisorona. Natolotry ny mpisorona ny tompon-jato ny lefona aman'ampinga izay an'i Davida mpanjaka, sy nipetraka tao an-tranon'ny Tompo. Samy nitam-piadiana ny mpihazakazaka dia nilahatra hatramin'ny lafin-trano ao an-kavanana, ka hatramin'ny lafiny havia, akaikin'ny otely, sy ny akaikin'ny trano, any ka voahodidiny ny mpanjaka. Naroson'ny mpisorona ny zanaky ny mpanjaka, ka nataony teo aminy ny diadema sy ny vavolombelona. Natsangany ho mpanjaka izy, ary nohosorany, ka sady nitehaka ny olona no niantso hoe: Ho ela velona anie ny mpanjaka! Nony nandre ny fihahohahon'ny mpihazakazaka sy ny vahoaka Atalia dia nankao amin'ny vahoaka izy, ao an-tranon'ny Tompo. Nijery izy ka inty ny mpanjaka mipetraka eo amin'ny lapihazo araka ny fanao. Teo anilan'ny mpanjaka ny lehibe sy ny mpitsoka trompetra, ary faly ny vahoaka rehetra, ary nitsoka trompetra ny olona. Dia nandriatra ny fitafiany Atalia, ka niantso hoe: Teti-dratsy! Teti-dratsy! Tamin'izay Joiada mpisorona nanome didy ny tompon-jato mpifehy ny foloalindahy ary nilaza taminy hoe: Ento izy eo anelanelan'ny laharanareo hivoaka ny trano, ary vonoy amin'ny sabatra izay manaraka azy na iza na iza. Satria ny mpisorona efa nilaza hoe: Aza vonoina eto an-tranon'ny Tompo izy. Dia nihataka teo an-daniny roa ny olona, dia nandeha tamin'ny làlana fidiran-tsoavaly ho ao amin'ny lapan'ny mpanjaka ravehivavy, ka teo no namonoana azy. Nampanaovin'i Joiada fanekena tamin'ny Tompo sy ny mpanjaka ary ny vahoaka, ny tsy maintsy haha-vahoakan'ny Tompo azy ireo. Ary nampanaoviny fanekena koa ny mpanjaka sy ny vahoaka. Ny vahoaka rehetra tamin'ny tany dia niditra tao amin'ny tranon'i Baala ka noravany; ny otely aman-tsary nomontsaniny, ary Matana mpisoron'i Baala novonoiny teo anoloan'ny otely. Nony nametraka mpiambina tao amin'ny tranon'ny Tompo Nifaly avokoa ny vahoaka rehetra tamin'ny tany, nandry fahizay ny tanàna, ary novonoina tamin'ny sabatra tao an-tranon'ny mpanjaka Atalia.
Fanadihadiana ara-tantara Vakiteny voalohany
Toe-javatra lehibe manodidina ny fahefana ara-politika sy ara-pivavahana no asongadin’ny tantara eto, izay mitranga manodidina 840 talohan’i Kristy. Rehefa maty ny zanany lahy, Atalia, renin’ny mpanjaka teo aloha, dia nanandrana namongotra ny taranak’andriana rehetra mba hanjakany irery. Misy fifandonana eo amin’ny fiandrianam-pianakaviana sy ny fifehezana ara-pinoana: Josaba sy Joiada mpisorona dia manao hetsika miafina hamerina amin’ny laoniny ny taranak’i Davida, amin’ny tsiambaratelo sy fahaiza-mikarakara. Ny fikatonan’ny zaza mpanjaka ao amin’ny "tranon’ny Tompo" dia signaly mazava fa miantehitra amin’ny fiarovana sy ny hasin’ny tempoly ny fahaveloman’ny taranaky ny fanjakana.
Rehefa tonga ny fotoana tokony hiovan-javatra, dia nentin’i Joiada ny miaramila sy ny vahoaka hitondra an’i Joasa ho mpanjaka, nanatona fanekem-pirenena vaovao, ary nanapotika ireo fomban-dehibe sy tempoly hafa. Fihavanana nasionaly sy fanavaozana ara-pivavahana no miavaka eto, miaraka amin’ny fanesorana an’i Atalia amin’ny fomba mahery.
Ny fametrahana ny mpanjaka zaza sy ny fandraisana fanekena vaovao dia sary maneho fa maharitra amin’ny fanafintohina sy krizy ny fahaveloman’ny fomban-drazana sy fahatokiana amin’ny faneken’Andriamanitra.
Eto dia manaitra sy manaporofo ny fahaizan’ny vondrona mivondrona amin’ny maha-zava-dehibe ny fiverenana amin’ny fototry ny fifanekena sy ny lova ara-pivavahana ho fiarovana amin’ny fanjakazakan-tsi-raharaha.
Salamo
Salamo 132(131),11.12.13-14.17-18.
Iaveh nianiana marina tamin'i Davida, ka tsy hitsoaka amin'izany: Ny ateraky ny kibonao, no hapetrako eo amin'ny seza fiandriananao. Raha tandreman'ny zanakao ny fanekeko, mbamin'ny didy hampianariko azy, dia hipetraka mandrakizay, eo amin'ny seza fiandriananao koa ny zanany. Fa Iaveh efa nifidy an'i Siona, sy naniry azy ho fonenany. Ity no toerana fitsaharako mandrakizay; eto no honenako fa efa niriko. Hohalehibeziko ao ny fahefan'i Davida; hamboatra fanilo ho an'ny Voahosotro aho. Hofonosiko henatra ny fahavalony, ary hamirapiratra eo an-kandriny kosa ny satro-boninahiny.
Fanadihadiana ara-tantara Salamo
Ny vahoaka isiraelita amin’ny vanim-potoan’ny tempoly dia mampiasa ity salamo ity hanehoana fifandraisana ara-panekena sy fahatokiana amin’Andriamanitra. Izy io no manasongadina ny fianianana nataon’Andriamanitra tamin’i Davida sy ny lovan’ny taranaka mpanjaka, mifandray amin’ny trano sy toerana masina, dia Siona. Ny salamo dia ahitana fampanantenana sy fananganana fifandraisana mitohy: Andriamanitra mametra fa handimby sy hitoetra eo amin’ny seza fiandrianana ny taranak’i Davida, raha mitandrina fanekena sy didy izy ireo.
Ny Siona eto dia mahasolo tena an’i tempoly sy ny foiben’ny fiainam-pivavahan’ny firenena. Ny "fanilo" sy "satro-boninahitra" dia sary maneho ny fahefana ara-mpanjaka sy ny fahazavana/mirindra aterak’izany amin’ny vahoaka.
Ny salamo dia manamafy fa mbola mitoetra sy manohana ny soatoavina sy rafitra niorenan’ny vahoaka Andriamanitra, amin’ny fanehoana fitiavana sy fahatokiana amin’ny taranany sy ny voahosony.
Ny sehatra ara-pivavahana sy ara-politika eo amin’ny lohan’ny vahoaka dia mihazona tanjaka amin’ny alalan’ny faharetan’ny fanekena sy ny fitokisana amin’ny fidiran’i Andriamanitra amin’ny tantarany.
Evanjely
Evanjely Masin'i Jesoa Kristy nosoratan'i Md. Matio 6,19-23.
Aza mihary harena ho anareo etý an-tany izay misy harafesina sy kalalao manimba, ary mpangalatra manamy trano sy mangalatra; fa miharia harena ho anareo any an-danitra izay tsy misy harafesina na kalalao manimba, sady tsy misy mpangalatra manamy trano na mangalatra. Fa izay itoeran'ny harenao no itoeran'ny fonao koa. Ny maso no jiron'ny tena: raha tsara ny masonao, dia hazava avokoa ny tenanao rehetra; fa raha ratsy kosa ny masonao, dia ho maizina avokoa ny tenanao rehetra, ka raha zary maizina àry ny fahazavana izay eo amin'ny tenanao, fahamaizinana manao ahoana izany!
Fanadihadiana ara-tantara Evanjely
Amin’ny fotoana notorian’i Jesoa, dia toe-tsaina miady amin’ny fitondran-tenan’ny vahoaka sy ny fototry ny lanjan’ny harena ara-nofo eo amin’ny fiarahamonina jiosy nohazonin’ny Empira Romanina. Ny fiangaviana tsy hihary harena eto an-tany fa kosa hiomana handray harena any an-danitra dia mitodika amin’ny fanoherana sy fandavana ny rafitra ara-barotra sy fitadiavam-bola mahazatra. Ny "kalalao sy harafesina" dia sary mitovy amin’ny fahalotoan’ny harena sy ny tsy faharetany.
Ny fandikana ny maso ho "jiron’ny tena" dia midika hoe izay jeren’ny olona sy ny laharam-pahamehana apetrany amin’ny fiainana no mamaritra ny toetry ny tenany sy ny fahazavany na haizin’ny moraly. Juridika sy ara-teôlôjia ny fiteny: eo amin’ny fifandimbiasam-pahefana sy fitadiavana harena, miantso amin’ny fanovana ny masontsika sy ny fanankinana azy amin’ny lanja sy harena tsy hita maso Jesoa.
Ny fitodihana amin’ny lanja tsy azo tsapain-tanana no mitondra fiovana lalina amin’ny toetran’ny olona sy ny ibohian’ny fiarahamonina ara-tsosialy sy ara-panahy.
Fiheverana
Fifandimbiasam-pahefana, firaiketam-po amin’ny fototra, ary fihodinan-tsaina
Ireo vakiteny telo dia mivondrona amin’ny fifandraisana amin’ny loharanon-fahefana sy ny fomba ahafahan’ny vondrona na tsirairay miara-miasa amin’izany amin’ny fotoana mety ho latsaka anaty tandindon-doza na fakam-panahy. Tanteraka amin’ny singa telo lehibe izany: fahasimbana sy fanarenana, fanekena sy fitohizan-dova, ary fanovana laharam-pahamehana.
Ny testamentan’ny tantaran’i Joasa (2 Mpanjaka) sy ny Salamo dia mampiseho fanekena izay miteraka filaminana na fiovàna. Manoloana ny fanelingelenana sy fanavakavahana anaty firenena sy tempoly dia miseho hatrany ny fototry ny soatoavina sy hery manangana amin’ny endrika fifanekena sy fananganana mpanjaka. Ny salamo dia manamafy izany amin’ny fitohizan’ny fianianan’Andriamanitra sy fiadanan’ny firenena, manamafy fa tsy resy an-dalana ny soatoavina tokana fa iainana sy hovelomina amin’ny asa sy fihavanana.
Ao amin’ny Evanjely, Jesoa kosa miova fihetsika amin’ny alalan’ny fanohitra ny fanankinana amin’ny harena azo tsapaina, amin’ny fitakiana fiovàna lalina any amin’ny lafiny fony sy maso iankinan’ny soatoavina. Encadré amin’ny fahatsorany, izany fiovàna izany dia manamafy fa tsy ny rafitra ivelany na voalaza fotsiny, fa ny masontsika sy ny faiahian’ny fonontsika no mamaritra fahazavana na haizina.
Ny herin’ny fanekena amin’ny fiainam-bahoaka sy ny filaminana, miaraka amin’ny fahaiza-manitsy laharam-pahamehana sy mamaky lalana ao amin’ny tsy zavona hita maso, no manome fanalahidy amin’ny fahaveloman’ny foko sy vondrona amin’ny fotoana misedra krizy vokatry ny fitadiavam-pahefana na harena.
Mampisokatra resaka vaovao miaraka amin'ireto lahatsoratra ireto.
Hafindra any amin'ny ChatGPT ny lahatsoratra amin'ny alalan'ny rohy. Aza mizara angon-drakitra manokana tsy tianao hozaraina.